Tego dnia obchodzona jest nie tylko rocznica urodzin Karola Darwina (12.02.1809r.), dzień ten służy także upamiętnieniu Jego działalności przyrodniczej!

Jako naukowiec „dawnych czasów” (wiek XVIII-XIX) formułował teorie, które do dziś dotyczą Nas ludzi jako gatunku i społeczeństwa.

Czy wiesz, że: ?

Darwin zrezygnował ze studiów medycznych, a po kilku latach rozpoczął naukę teologii, jednak i ten kierunek nie był tym, który budził Jego zainteresowanie. Znacznie częściej widywano Go na wykładach z entomologii i botaniki. I to skłoniło studenta do wzięcia udziału w wyprawie naukowej dookoła świata, organizowanej przez Marynarkę Królewską. Podróż statkiem Beagle trwała pięć lat. Darwin zebrał wtedy bogate zbiory zoologiczne, botaniczne, geologiczne (około 5 tysięcy okazów). Na Galápagos zainteresowały Go wyraźne pokrewieństwa między ptakami żyjącymi tam i w Ameryce Południowej, mimo znacznej odległości archipelagu od kontynentu (ok. 1000 km). Zaobserwował także, że duża liczba ssaków, ptaków, gadów a nawet roślin nie była notowana nigdzie indziej poza tym obszarem, a jednocześnie między gatunkami zwierząt zamieszkującymi te wyspy stwierdzono stałe różnice w ich budowie. Po tej wyprawie Darwin uznał ją za najdonioślejsze wydarzenie swojego życia i na dobre zajął się badaniem przyrody. Dzięki tej kilkuletniej eskapadzie powstało kilka dzieł Darwina, m. in. „Podróż naturalisty. Dziennik spostrzeżeń dotyczących historyii naturalnej i geologii okolic zwiedzonych podczas podróży naokoło świata na okręcie J.K.M. „Beagle” pod dowództwem Kapitana FitzRoy” (1839). Najsłynniejsza publikacja „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli O utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt” ukazała się 1859 r.



Czym jest ten dobór naturalny?

Darwin, dzięki swoim obserwacjom stwierdził, że w warunkach naturalnych rodzi się znacznie więcej osobników niż może się utrzymać przy życiu (jednak część z nich ginie zanim stanie się gotowa do rozrodu). Stąd największe prawdopodobieństwo przeżycia i później wydania potomstwa mają osobniki posiadające taką cechę, która umożliwia przeżycie w populacji i tym samym daje przewagę nad innymi osobnikami. To właśnie dobór naturalny powoduje, że osobniki o cechach przystosowujących ich do zmieniających się warunków będą się utrzymywały, a osobniki słabsze zginą. Organizmy zmieniają się z pokolenia na pokolenie, coraz bardziej przystosowując się do warunków życia. W wyniku czego powstają nowe, bardziej wyspecjalizowane gatunki.

Co z ziębami Darwina?

Samo określenie „zięby Darwina” powstało już po śmierci przyrodnika, w 1947 r. dzięki ornitologowi D.Lack`owi. Nawiązuje ono do zmienności kształtu dziobów u blisko spokrewnionych gatunków ptaków, zamieszkujących wyspy archipelagu Galapagos, na co zwrócił uwagę już sam Darwin w swoich notatkach z podróży na wyspy. Kształt dziobów umożliwia ptakom korzystanie z pokarmu, który występuje w ich siedliskach. Np. w rodzaju Geospiza u darwinki małej ( G. fuliginosa), czarnej (G. fortis) i wielkodziobej (G. magnirostris) wykształciły się krótkie, szerokie i masywne dzioby, które służą do rozłupywania nasion. Natomiast u darwinki kaktusowej (G. scandens) i grubodziobej (G. conirostris) dzioby są dłuższe i węższe, ponieważ te ptaki oprócz nasion, piją nektar z kwiatów (zobacz zdjęcie).

Jeżeli chcielibyście dowiedzieć się więcej o życiu i działalności Karola Darwina polecamy kilka filmów na zimowe wieczory: „Galapagos: Beyond Darwin” (1996), „Darwin Miłość i ewolucja” (2009), „Geniusz Karola Darwina” (2008).