W Polsce salamandra występuje w górach i na pogórzu, głównie w Karpatach i Sudetach (tereny te wyznaczają jej północny zasięg w Europie).

W Parku Krajobrazowym „Chełmy” w latach 80-tych znano tylko jedno stanowisko salamandry plamistej, natomiast w latach 90- tych było ich już siedem. Obecnie potwierdzone są cztery stanowiska tego płaza.

Salamandry plamiste żyją w wilgotnych lasach liściastych (przede wszystkim buczynach) lub mieszanych, rzadko w lasach iglastych, w pobliżu potoków górskich. Są to zwierzęta lądowe, nie potrafią pływać, jedynie samice w trakcie rozrodu schodzą na brzegi potoków aby złożyć do wody larwy (te żyją jedynie w środowisku wodnym).


Są aktywne głównie w nocy oraz podczas pochmurnej, wilgotnej lub wręcz deszczowej pogody. Podczas godów samice salamandry są aktywne także w dzień.

Żywią się głównie drobnymi bezkręgowcami: dżdżownicami, ślimakami, gąsienicami, pajęczakami.

Co z tym ubarwieniem u salamandry plamistej?

Nie sposób znaleźć dwóch salamander o jednakowym rysunku na ciele.

Wśród osobników tego gatunku istnieje ogromna różnorodność odmian kolorystycznych (wpływa na to kształt, wielkość, liczba plam). Sklasyfikowano pięć form barwnych: od plamistej, paskowano-plamistej, plamisto-paskowanej, paskowanej po zygzakowatą. Nie wchodźmy jednak w szczegóły…

U osobników typowo ubarwionych barwą podstawową tła jest błyszczący czarny, na którym widoczne są pomarańczowe lub żółte plamy o bardzo różnych kształtach. Plamy układają się w czterech rzędach wzdłuż tułowia płaza.

Ciekawy rozród u salamandry:

Okres rozrodczy trwa od późnego lata/jesieni (sierpień - październik) do wiosny (marzec - kwiecień). Zapłodnienie następuje poprzez pobranie przez samicę złożonych przez samca na ziemi spermatoforów (najczęściej jesienią). Okres ciąży u salamandry trwa około pięciu miesięcy, w trakcie których samica zapada w sen zimowy i dopiero wiosną przyszłego roku rodzi larwy (2-3 cm) do wody, które przez kolejne trzy miesiące rozwijają się w wodzie. Przeobrażenie osobnika młodocianego (larwy) w dorosłego zachodzi najczęściej w lipcu lub sierpniu- młode salamandry mają średnio 5-7 cm, wychodzą na ląd i tam spędzają kolejne etapy życia. Jedynie samice wrócą do wody by urodzić larwy w kolejnym okresie rozrodczym.

Czy wiesz, że:

- jest największym przedstawicielem płazów ogoniastych w Europie
- niegdyś salamandra plamista nazywana była „córą płomieni” lub „jaszczurem ognistym”- ponieważ w wierzeniach ludowych opisywano ją jako rodzącą się (wychodzącą) z płomieni, z ognia
- słowo salamandra pochodzące z języka perskiego oznacza „żyjącą w ogniu”
- niegdyś wierzono, że pojawiające się przy domach, na ścieżkach salamandry zwiastują deszczową pogodę
- w środowisku naturalnym salamandra żyje nawet kilkanaście lat (najstarsze obserwowane w naturze miały 13 lat)
- salamandra plamista zapada w sen zimowy (śpi od listopada do marca)
- parotydy - to gruczoły jadowe umieszczone na głowie salamandry za oczami (jad może podrażnić np. oczy człowieka, ma waniliowy zapach, a jego składnikiem jest salamandryna)
- zarówno larwy jak i osobniki dorosłe są drapieżnikami
- u salamandry plamistej samica jest większa od samca (długość ciała do 25 cm)
- na świecie największym przedstawicielem salamander jest salamandra olbrzymia (chińska) osiągająca długość ciała do 180 cm
- według IUCN salamandra ma status gatunku najmniejszej troski (LC)

W Polsce, początkowo salamandra plamista podlegała ochronie ścisłej, w 2014 r. Jej status został zmieniony i od tamtego czasu podlega ochronie częściowej (pomimo tendencji do spadku liczebności niektórych populacji, częstego zaniku stanowisk w wielu regionach kraju oraz utraty siedlisk naturalnych - poprzez niewłaściwą gospodarkę leśną, betonowanie brzegów strumieni).